Gelelim son yılların en popüler sorularından birine...
“Hocam, kolajen içmeli miyim?” “Kolajen takviyeleri gerçekten işe yarıyor mu?”
Ağızdan alınan hidrolize kolajen peptitleri üzerine yapılmış çalışmalar mevcut. Bazı çalışmalarda düzenli kullanım sonrasında cildin nemi, elastikiyeti ve kırışıklık görünümünde belirli düzeylerde iyileşmeler bildirilmiştir. Ancak kullanılan ürünler, dozlar ve çalışma yöntemleri birbirinden oldukça farklıdır.
Dolayısıyla kolajen takviyelerini gençleşmenin veya kırışıklıkları ortadan kaldırmanın mucizevi yolu olarak görmek doğru değildir. Ayrıca aldığımız kolajen doğrudan yüzümüze gidip oradaki eksik kolajenin yerine yerleşmez. Sindirim sisteminde parçalanır, ortaya çıkan aminoasitler ve küçük peptitler vücut tarafından değerlendirilir.
Bu nedenle benim için kolajen takviyesinden önce gelen soru şudur: Güneşten korunuyor musunuz, sigara kullanıyor musunuz ve yeterli-dengeli besleniyor musunuz?
Çünkü bir taraftan kolajen takviyesi kullanıp diğer taraftan cildi yoğun UV ışınlarına maruz bırakmak çok anlamlı bir yaklaşım olmayacaktır.
Peki kremler cildimizin kolajenini artırabilir mi?
Bir diğer sık karşılaştığımız düşünce de “kolajenli krem sürersem kolajenim artar” şeklinde.
Oysa kolajen oldukça büyük bir moleküldür ve krem içerisindeki kolajenin derinin derin tabakalarına geçerek oradaki kayıp kolajenin yerine yerleşmesini beklemeyiz. Bu ürünlerin nemlendirme gibi başka yararları olabilir, ancak cildin üzerine kolajen sürmek ile cildin kendi kolajen üretimini uyarmak aynı şey değildir.
Dermatolojide asıl ilgilendiğimiz, cilt hücrelerinin davranışını ve dermal yeniden yapılanmayı etkileyebilen aktif maddelerdir.
Bunların başında retinoidler gelir. Retinoidler, uzun yıllardır cilt yaşlanması konusunda en fazla bilimsel veriye sahip topikal ajanlar arasındadır ve düzenli kullanımları dermal kolajen üzerinde olumlu etkiler gösterebilir.
C vitamini içeren topikal ürünler de antioksidan özelliklerinin yanı sıra kolajen sentezini destekleyebilir. Ancak C vitamini ürünlerinde formülasyon, konsantrasyon ve ürünün stabilitesi oldukça önemlidir.
Peptitler gibi farklı aktif maddeler konusunda da giderek artan çalışmalar bulunmaktadır, ancak her ürün ve her aktif madde için bilimsel kanıtın aynı güçte olmadığını unutmamak gerekir. Niasinamid ise özellikle cilt bariyerinin desteklenmesi açısından değerli bir aktif olmakla birlikte, onu doğrudan güçlü bir “kolajen artırıcı” olarak tanımlamak doğru olmaz.
Klinikte kolajeni artırabilir miyiz?
Cildimizin sağlıklı yaşlanmasının temelini alışkanlıklarımız oluşturuyor. Ancak yaşla ve güneş hasarıyla kaybedilen dermal yapının yeniden düzenlenmesi söz konusu olduğunda dermatoloji pratiğinde kullandığımız çeşitli işlemler de bulunuyor.
Fraksiyonel lazerler, mikroiğneleme, radyofrekans ve farklı enerji temelli uygulamalar kontrollü bir doku yanıtı oluşturarak cildin yeniden yapılanma süreçlerini ve yeni kolajen oluşumunu uyarabilir. Hangi yöntemin kullanılacağı ise kişinin yaşı, cilt tipi, güneş hasarı, kırışıklıkların derecesi ve beklentisine göre değişir.
Burada önemli olan “en güçlü işlem hangisi?” sorusundan ziyade “benim cildim için doğru işlem hangisi?” sorusunu sormaktır.
Sonuç olarak…
Kolajen cildimizin sağlamlığını ve yapısal bütünlüğünü sağlayan en önemli proteinlerden biridir. Yaşla birlikte azalması doğal bir süreç olmakla birlikte güneş, sigara ve bazı yaşam tarzı faktörleri bu süreci hızlandırabilir.
Bu nedenle sağlıklı bir cilt için ilk hedefimiz yalnızca daha fazla kolajen üretmek değil, sahip olduğumuz kolajeni de korumak olmalıdır.
Düzenli güneşten korunma, sigaradan uzak durma, yeterli protein ve C vitamini içeren dengeli beslenme ve sağlıklı bir yaşam tarzı bunun temelini oluşturur. Retinoidler ve uygun diğer topikal ürünler ile gerektiğinde dermatolojik uygulamalar ise bu temelin üzerine eklenebilir.
Kısacası kolajen konusunda da mucize tek bir kremde, hapta veya içecekte değil.
Cildimize yaptığımız küçük ama doğru şeylerin yıllar boyunca birikmesinde.
Fatmanur Hacınecipoğlu